Możliwości współczesnej kosmetologii w pielęgnacji po chemio i radio terapii.

Posted on Posted in Kosmetyka onkologiczna

Ciągły wzrost nowotworów to plaga ostatnich lat. Chociaż metody leczenia cały czas są udoskonalane, to niestety skutki uboczne męczą wielu pacjentów poddanych radio i chemio terapii. Oprócz nauk typowo medycznych kosmetologia także może przyczynić się do niwelowania niepożądanych skutków leczenia.
Na skutek naświetlań radioterapią następuje uszkodzenie komórek podstawnych dochodzi do następstw:
– zaniku skóry i gruczołów,
– poilkilodermii; odbarwień i przebarwień, teleangiektazji
– przewlekłego owrzodzenia porentgenowskiego -złe gojenie się
– rogowacenia porentgenowskiego –ponowne stany rakowe

W  trakcie radioterapii dochodzi do wystąpienia odczynów skórnych, będących konsekwencją przede wszystkim uszkodzenia naczyń oraz tkanki łącznej. Odczyny skórne mogą mieć charakter wczesny lub późny, gdy utrzymują się po upływie kilku miesięcy czy nawet lat od zakończenia leczenia. Najczęstsze odczyny to zaczerwienienie, podrażnienie, suchość czy złuszczanie się skóry. Niestety radioterapia niszczy jednostki łojotokowe skóry, co z kolei prowadzi do problemów w odnowie naskórka. Skóra z osłabioną barierą ochronną jest bardziej podatna na uszkodzenia.  Dlatego już przed rozpoczęciem radioterapii powinno się zadbać o barierę ochronną skóry, im będzie ona lepsza, tym ryzyko skutków ubocznych związanych z odczynami skóry mniejsze. Uszkodzona skóra pozostaje w „trybie naprawy”. Nie wytwarza wówczas dojrzałych, w pełni funkcjonujących  komórek i struktur, w tym włókien, co skutkuje utratą włókien kolagenowych i elastynowych, czyli powstawaniem  mikrouszkodzeń –zmarszczek i plam.

Źródło: http://breast-cancer.ca/images/radio-dermatitis-breast-picture.jpg
Źródło: http://breast-cancer.ca/images/radio-dermatitis-breast-picture.jpg

Inflamagging to starzenie się skóry na skutek pojawiającego się stanu zapalnego. Ostry stan zapalny może chwilowo stymulować kolagen  i elastynę, ale zbyt rozległy  i wydłużony w czasie przyspieszy  procesy starzenia się skóry. Innymi słowy nieleczona ciągła reakcja zapalna zniszczy zdrową barierę  skóry. Chroniczny stan zapalny powoduje wzrost poziomu wolnych rodników, co dodatkowo może przyczyniać się do wzrostu liczby uszkodzeń.Pamiętajmy, że przy chorobach typu nowotwór, miażdżyca czy cukrzyca występuje zawsze przewlekły stan zapalny organizmu.

Po skończonym leczeniu, gdy pacjent jest już zdrów, o barierze ochronnej szczególnie pamiętać powinna kosmetyczka. Bariera skórna odgrywa ogromną rolę w zapobieganiu parowania wody ze skóry i wtargnięciu do niej środków podrażniających i alergenów. Uszkodzona bariera skóry pozwala na nadmierną penetrację zastosowanych składników, co może prowadzić do pieczenia – szczególnie należy uważać na to zjawisko podczas pierwszego zabiegu po wyleczeniu. Skóra trakcie lub po zakończeniu terapii może przeistoczyć się z tłustej na suchą. Skóra sucha, z zaburzoną barierą ochronną, może piec i mieć większą skłonność do alergii.
Składniki, które u niektórych ludzi wywołują pieczenie:
– alkohol,
– parsol,
– kwas azelainowy,
– kwas benzoesowy,
– kapsaicyna,
– olejek eukaliptusowy,
– kompozycje zapachowe,
– kwas glikolowy,
– kwas mlekowy,
– mentol,
– mięta pieprzowa,
– kwas salicylowy,
– kwas sorbowy,
– witamina C,
– oczar wirgilijski.
Jeżeli nie jesteśmy pewni czy dana skóra ma zaburzoną gospodarkę, czy jest nadreaktywna, wrażliwa, można wykonać test Kligmana dotyczący wrażliwości skóry.

Test Klingmana z 1977 roku mówi o tym, aby sprawdzić reaktywność skóry, należy nałożyć patyczkiem kwas mlekowy na policzek. Osoby ze skórą nadreaktywną powinny zacząć odczuwać kwas w stopniu umiarkowanym po silny w ciągu kilku minut. Aby załagodzić reakcję po kwasie można nałożyć aloes lub pantenol.

Jako pierwszy krok pielęgnacyjny po całkowitym wyleczeniu nowotworu i skończonym leczeniu radio/chemioterapią polecane jest wdrożenie terapii naprawiającej barierę ochronną skóry. Można zastosować sztuczne lipidy np. wazelina żółta, lanolina . Główne lipidy występujące w warstwie rogowej, które wpływają na barierę przepuszczalności wodnej to ceramidy, kwasy tłuszczowe i cholesterol. Żadne z lipidów nie są najistotniejsze, najważniejsze jest to aby występowały one razem. Lipidy warstwy rogowej podlegają wpływowi wieku, genetyki, pór roku i diety.
Bardzo istotną kwestią jest też filagryna, która odpowiedzialna jest za spoistość oraz integralność warstwy rogowej naskórka. Z zaburzeniami filagryny mają problemy nawet osoby zdrowe, objawia się to spierzchniętymi grzbietem dłoni w okresie jesienno-zimowym.

Zastosowanie odnajdują wszelkie zabiegi o  charakterze regenerującym, nawilżającym i  łagodzącym świąd skóry. Odpowiednie nawilżanie skóry jest ważne przede wszystkim z  uwagi na uszkodzenie funkcji gruczołów łojowych i  potowych podczas terapii przeciwnowotworowej.

Substancje pomagające zadbać o skórę po leczeniu nowotworowym:
– skwalan – jest to naturalny składniki skóry. Tam jest jego naturalne miejsce. Jego właściwości to m.in.: wpływ na wszystkie mechanizmy ochronne skóry, neutralizacja nadmiaru wolnych rodników, ochrona przed szkodliwym działaniem ultrafioletu, utrzymanie fizjologicznego składu ludzkiego sebum, spowolnienie procesów starzenia skóry

– kompleks ceramidów -(ceramidy,wolne kwasy tłuszczowe, fitosfingozyna, cholesterol) – Stanowią główny składnik spoiwa wypełniającego przestrzenie międzykomórkowe w warstwie rogowej naskórka
– colostrum – czyli tzw. siara – pierwszy pokarm oferowany potomstwu przez ssaki. Odmładzające działanie colostrum znane jest od dawna. Odpowiada ono m.in. za regenerację naskórka dzięki dużej ilości w siarze EGF (naskórkowy czynnik wzrostu). Na stan skóry wpływa też redukcja stresu oksydacyjnego, za co w znacznym stopniu odpowiedzialna jest zawarta w siarze w bardzo dużej ilości laktoferyna. Taka aktywność składników siary w kosmetykach działa rewitalizująco i odmładzająco

źródło: http://genactiv.eu/pl/p/Colostrigen-R-krem-regenerujacy-40-ml/105
źródło: http://genactiv.eu/pl/p/Colostrigen-R-krem-regenerujacy-40-ml/105

-beta glucan -gojąco na podrażnienia i mikrourazy skóry, zmniejszają jej szorstkość, wysuszenie i zaczerwienienie. Beta-glukan jest immunostymulatorem czyli substancją, która uaktywnia i wspiera naturalne mechanizmy obronne skóry, chroni przed promieniowaniem UV
-alfa-bisabolol- ma działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i łagodzące podrażnienia. Substancja ta chroni przed powstawaniem zaczerwień, zapobiega powstawaniu stanów zapalnych, ułatwia gojenie się skóry, łagodzi podrażnienia
-olej lanolinowy – pochodna lanoliny.  Ma podobny skład do warstwy lipidowej skóry ludzkiej, przez co odznacza się bardzo dobrymi właściwościami pielęgnacyjnymi. Wygładza, natłuszcza, reguluje gospodarkę wodną, naprawia barierę ochronna skóry i zmniejsza szorstkość skóry
-witamina E- ma działanie przeciwrodnikowe i przeciwzapalne. Witamina ta przyspiesza gojenie się ran, chroni przed wysuszeniem oraz  wywierając działanie ochronne na lipidy błon komórkowych podwyższa zdolność wiązania wody przez skórę
-kwas hialuronowy- w zależności od rodzaju kwasu-ma zdolność do utrzymywania nawilżenia skóry lub tworzy na jej powierzchni film zabezpieczający.
Inne ważne substancje wyciąg z owsa, pantenol, alantoina, woda termalna, gliceryna, kwas foliowy.

Naturalne oleje do odbudowy skóry wyniszczonej:
– sacha inchi -dzięki wysokiej zawartości nienasyconych kwasów tłuszczowych, olej łatwo wnika i penetruje w głąb skóry, wbudowując się w struktury skóry i przynosząc silne nawilżenie, wzmocnienie bariery lipidowej skóry i regenerację, redukuje nadwrażliwość.

– ekologiczny olej z róży piżmowej – jednym z najcenniejszych olejów stosowanych w pielęgnacji skóry, pomaga zredukować blizny pooperacyjne. Uzyskano także doskonałe wyniki pod kątem jego przeciwzapalnego działania na poparzoną skórę i zapalenie skóry będące wynikiem radioterapii
-olej z wiesiołka- zaaplikowany bezpośrednio na skórę z łatwością przenika w jej głąb, działa regulująco, przeciwzapalnie, przeciwalergicznie i ochronnie oraz przeciwdziałają przedwczesnemu starzeniu się skóry
Niestety oprócz przesuszeń często leki przeciwnowotworowe powodują przebarwienia np.
– brązowe plamy typu opalenizna na tułowiu twarzy, rękach, miejscach odsłoniętych
– brunatnoszare plamy na tułów, okolice stawów palców rąk, łokcie, kolana
– czarne-paznokcie, linie dłoniowe

W przebarwieniach polekowych na zmiany kolorytu skóry nie zawsze wpływa wyłącznie zwiększenie ilości melaniny. Często dochodzi dodatkowo do odkładania się w skórze metabolitów leku.Nie należy decydować się na zabiegi o  inwazyjnym charakterze, o  działaniu podrażniającym i  uszkadzającym zewnętrzną warstwę ochronną skóry. Czasami po radioterapii ciemne kawałki skóry będą schodziły stopniowo – czasem widać różnicę po pierwszej kąpieli.

 

Zabiegi polecane po leczeniu nowotworów

Suchość skóry- kremy, maski odbudowujące barierę ochronną skóry np. SkinIdent dr.Baumann
Kruche, łamliwe paznokcie- Manicure P.Shine
Suchość dłoni, stóp- Zabieg parafinowy na zimno np.firmy Bielenda
Wypadanie rzęs, brwi – Odżywka Revitalash, Long 4 Lashes

Źródło: http://bielendaprofessional.pl/produkty/zimna-parafina-maska-do-dloni-z-maslem-shea
Źródło: http://bielendaprofessional.pl/produkty/zimna-parafina-maska-do-dloni-z-maslem-shea

Przed zastosowaniem kosmetyku należy sprawdzić jego skład INCI, aby wyeliminować składniki podrażniające takie jak : alkohol, sls, kwasy, substancje zapachowe.
Przykładowe kosmetyki do pielęgnacji po zakończonym leczeniu nowotworowym:
– La®Squalana.- skwalan o czystości 99,5%
– Colostrigen R krem regenerujący – w składzie colostrum bovinum
– Colostrigen Innovatio -maseczka odżywczo-rewitalizująca

– kosmetyki dr.Baumann Skin Ident – składy podobne do płaszcza naszej skóry

Jeżeli chodzi o złuszczanie kwasami to należy wstrzymać się ponieważ radioterapia wzmacnia ryzyko powstawania blizn po peelingu kwasowym. .

Inne delikatne peelingi ( enzymatyczne/ziarniste) można wykonać gdy nie będzie stanu zapalnego na skórze (czasami nawet trwa to 6 miesięcy po zakończeniu leczenia).

Teleangiektazje mogą się pojawić po 6 miesiącach, lub nawet w kilka lat po zakończeniu terapii. Są one widoczne jako wypukłe, poszerzone, cienkościenne naczynia krwionośne prześwitujące przez skórę. Tworzenie teleangiektazji tłumaczy się uszkodzeniem popromiennym śródbłonka naczyniowego.

Zmiany na dłoniach podczas chorób nowotworowych. Czasami organizm sam informuje nas o chorobie , czasami zmiany na dłoniach/paznokciach mogą świadczyć o występującej chorobie nowotworowej.

– palce pałeczkowate -palce Hipokratesa-pałeczki dobosza- spotyka się je m.in. u chorych z rakiem oskrzeli, przełyku, żołądka. Przyczyną powstania jest utrzymujące się przewlekłe niedotlenienie dystalnych części ciała, co prowadzi do obrzęku. Podczas choroby obserwuje się kolebkowate zgrubienia w obrębie kości paliczków, wystąpić też może „rozpulchnienie wału”.
– paznokcie Beana– charakteryzują się występowaniem powierzchownych białych linii wzdłuż poprzecznej osi paznokcia.
– linie Beau– na paznokciach stwierdza się poprzeczne bruzdy. Nasilenie bruzd uzależnione jest od ciężkości choroby. Może dojść do onycholizy, a nawet spełznięcia paznokcia. Po wyzdrowieniu paznokcie odrastają w formie niezmienionej.
– paznokcie żółte– występują jako żółto- brązowe przebarwienia an paznokciach. Następuje spowolniony wzrost paznokcia skutkujący pogrubieniem płytki paznokcia.
– ciemne przebarwienia- barwy sinej, brązowej lub czarnej (podłużne pasy) – może to być czerniak.

Niektóre z leków mogą przyczynić się do powstania erytrodyzestezji dłoniowo-stopowej, zwanej również zespół ręka-stopa. Cechą charakterystyczna jest podrażnienie, rumień oraz obrzęk występujący na dłoniach lub stopach.

Klinicznie erytrodyzestazja dłoniowo-stopowa dzielona jest na stadia:
– bezbolesny rumień,
– charakterystyczne zmiany skórne (rogowacenie, złuszczanie, obrzęk),
– bolesna, owrzodzeniowa dermatoza prowadząca do poważnych ograniczeń w życiu codziennym pacjenta

Może wystąpić uczucie bólu oraz powstanie pęknięć, rozpadlin, które łatwo mogą przyczynić się do zakażenia. Aby uniknąć takich sytuacji przed rozpoczęciem leczenia warto „przygotować” swoje stopy u podologa, a przez cały czas terapii nawilżać je. Polecany jest po konsultacji z lekarzem prowadzącym masaż dłoni i stóp przy pomocy naturalnych olei: jojoba, z awokado czy ajurwedyjskiego masła ghee).
Nie należy dopuszczać do sytuacji:
– obtarć skóry
– przesuszania i opalania skóry
– mycia w gorącej wodzie
-zakładania ciasnego obuwia

Jednym z efektów ubocznych jest również wypadanie rzęs oraz brwi. Po skończonej chemioterapii można rozpocząć kuracje odzywkami: Revitalash lub Long 4 Lashes. Jeżeli brwi się przerzedziły to można wykonać hennę lub rekonstrukcje brwi 3D.

Źródła:

”Dermatologia”Seria Crash Course, S. Futer, K.Ch. Jasek

„Kosmoceutyki”, Zoe Diana Daerlos, red.wyd.pol. A.Ignaciuk

„Rola starzenia komórkowego w starzeniu organizmu i chorobach związanych z wiekiem”http://www.postepybiochemii.pl/pdf/2_2014/147-160.pdf

„Rehabilitacja chorych na nowotwory- Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych — 2013r” , M.Woźniewski http://onkologia.zalecenia.med.pl/pdf/PTOK_2013_XX_Rehabilitacja_internet2014.pdf

http://vitaco.pl/bariera-skory/

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

CommentLuv badge